Knusse gingerbread huisjes of een schattige gingerbread man; rond de kerstdagen worden ze veel gebakken en zijn ze niet weg te denken uit menig versierd huis. Maar waar komt deze traditie eigenlijk vandaan?

“Knibbel, knabbel, knuisje…” Wist je dat het huisje waar aan geknabbeld wordt in het sprookje over Hans en Grietje een gingerbread house is? Althans, in de originele versie van het Duitse verhaal wordt gesproken over een huis gemaakt van brood, gebak en suiker, maar in de Engelse vertaling is het huis van gingerbread. Logisch ook, want de versierde woning uit het verhaal spreekt enorm tot de verbeelding en zou natuurlijk precies kunnen lijken op de peperkoeken huisjes vol tierelantijntjes, die we tegenwoordig rond kerst neerzetten.

De geschiedenis van gingerbread

Al in de dertiende eeuw waren er bakkers door heel Europa die creaties van gingerbread maakten. Het oudste gepubliceerde recept stamt uit 1390. Koningin Elizabeth I was, voor zover bekend, de eerste die op het idee kwam om poppetjes van gingerbread te maken en deze ‘aan te kleden’ als de gasten van adel die bij haar op bezoek kwamen. Hiermee zette ze een trend: tijdens terugkerende gingerbread fairs, festivals waar het helemaal draaide om gingerbread, werden koeken versierd en verkocht. Uiteraard was dit destijds alleen weggelegd voor de rijken. Niet alleen huisjes en poppetjes, maar ook bloemen en andere figuren werden gebakken en versierd.

De populariteit van gingerbread verspreidde zich en de koeken werden in ieder land weer anders gemaakt: met gember, peper of honing. De overeenkomst tussen deze ingrediënten was de vermeende genezende werking. Zo werd gingerbread al snel door kerken in verschillende landen ingezet als medicijn. Er werden religieuze figuren afgebeeld op de koeken, maar het maken van deze heilige geneesmiddelen was natuurlijk niet weggelegd voor zomaar iedereen. De enige tijd waarin het ‘gewone’ volk van gingerbread mocht genieten, was in de weken voor kerst, wat ervoor zorgde dat de smakelijke lekkernij uiteindelijk een echte decembertraditie werd.

Vandaag de dag zijn gingerbreadpoppetjes of -huisjes over het algemeen niet meer religieus of medicinaal. Het versieren dient tegenwoordig als gezellige bezigheid en de lekkernijen zijn steeds vaker bron van inspiratie voor kerstdecoratie. En zeg nou zelf: hoe gezellig zien deze gingerbread accessoires eruit?! Die wil je toch in je boom hangen?